سران و سرداران شد . تلاش بنو موسى در فراگيرى علوم ، آنان را به فعال‌ترين اعضاى بيت الحكمة تبديل كرد ، بنو موسى در تلاش براى دستيابى به علوم ، اشخاصى را با هزينه خود به سرزمين روم مىفرستادند و مترجمان را از گوشه و كنار با دادن عطايا و بخشش‌هاى گزاف به مركز خلافت جلب مىكردند ، قفطى از همكارى حنين بن اسحاق با بنو موسى سخن مىگويد كه وظيفه ترجمه كتاب را از يونانى به عربى برعهده داشته است ، بنو موسى معيشت بعضى از مترجمان را برعهده داشتند و هر ماه حدود پانصد دينار براى ترجمه و هزينه زندگى مترجمانى چون حنين بن اسحاق ، حبيش بن حسن و ثابت بن قرّه خرج مىكردند ، محمد خود به آسياى صغير سفر مىكرد تا نسخه‌هاى كتب را خريدارى كند و در يكى از سفرها در بازگشت از روم شرقى « ثابت بن قره » را كه در آن زمان در حرّان به شغل صرّافى اشتغال داشت با خود به بغداد آورد ، ثابت در خانه محمد اقامت گزيد و در آنجا به دانش‌اندوزى پرداخت . در حقيقت بنو موسى به‌طور مستقل و نه به امر خلفاء به جمع‌آورى كتب علمى و فلسفى و ترجمهء آنها مشغول بودند . محمّد بهره فراوانى از هندسه و نجوم داشت و به اصول اقليدس و مجسطى بطلميوس آگاه بود و كتاب‌هاى نجوم و هندسه و حساب و منطق را جمع‌آورى مىكرد . برادر ديگر ، احمد ، از نظر علمى نسبت به محمد در رتبه پايين‌ترى قرار داشت مگر در صناعت حيل كه در اين زمينه از ايرن ( هارون ) اسكندرانى ( م 62 م ) و ديگر قدماى اين صنعت برتر شمرده مىشد . حسن بن موسى در هندسه بىنظير بود و با آنكه بيش از شش مقاله از اصول را نخوانده بود ، به استخراج مسايلى مىپرداخت كه هيچ‌يك از پيشينيان